اطلاعیه !
فرم عضویت در باشگاه مخاطبان





فهرست مطالب

نقدنامه
شوکران جهل
شمارۀ سوم و چهارم نقدنامه علوم انسانی - بهمن و اسفند 1402





دیدگاه
آبادی بتخانه ز ویرانی ماست
کابینه دولت تنها به‌عنوان یک کل، می‌تواند مسئولیت کشور را به عهده گیرد
حمیدرضا فرتوک‌زاده   

پرسش اصلی از امکان دولت است. اساسا موجودیتی به نام دولت چگونه وارد بوتۀ امکان می‌شود؟ در چه صورت می‌توان نام دولت را به جماعت وزیرانی که دور میز جمع می‌شوند، اطلاق  کرد؟ قاعدتاً در صورتی که سرشت و سرنوشت مشترکی داشته باشند. حتی اگر دولت ائتلافی باشد بازهم سرنوشت مشترک دارد. کابینه یک موجودیت واحد است. یا از مجلس رای اعتماد می‌گیرد یا سقوط می‌کند. مجلس می‌تواند از دولت پرسش کند نه از یک وزیر و می‌تواند دولت را استیضاح کند و نه یک وزیر را. از اینجاست که موجودیتی به نام دولت امکان تحقق پیدا می‌کند. این نقطه آغاز تحول در حکمرانی اقتصادی و صنعتی کشور است. ایجاد نقطۀ مسئولیت و پاسخگویی نسبت به کلیت دولت و در گام بعد استمرار این پاسخگویی در گذار به آینده است.


دیدگاه
در محاصرۀ ناملت‌ها
فلسطین، مسئله‌ای مربوط به سیاست داخلی است
اباصالح تقی‌زاده طبری   

دولتی که ملی باشد در پی جغرافیای مستقل خود می‌رود و چگونه می‌تواند با اسرائیل که موجودیتی مجعول و وابسته است و همچون ویروسی به اینجا و آنجا سرایت می‌کند، بسازد؟ اگر اسرائیل رسمیت یابد، هیچ دولت ملی در منطقۀ ما نمی‌تواند مطمئن به رسمیت خود باشد. به همین جهت است که مسئلۀ فلسطین، لااقل در منطقۀ سرنوشت‌ساز غرب آسیا، مسئله‌ای مربوط به سیاست خارجی کشورها نیست؛ هر موضعی در قبال اسرائیل مستقیما مربوط به موضع کشورها دربارۀ مردم خویش است.


سرمقاله
پرستار آتش
بدون اراده به تولید، هر جنگی فسانه است
علیرضا شفاه   

آن دیوان‌ها و دولت‌ها و مجلس‌ها و شوراها، همگی مبتلای حادثه‌اند: آیا متوجه‌اند که باید با روحی ناشناخته که اکنون از در درآمده و می‌خواهد در ما حلول کند، با خونی تازه که بتواند آن روح را در آنات زمان بزاید به مملکت ایران بازگردند یا با عُجبی که از خوردن نفت و فولاد و مس و استخوان مملکت برای آن‌ها صفتی دائمی شده است، در غفلت از نقش خون سی‌هزار فلسطینی و از آن بالاتر در غفلت از نقش بزرگ مردی چون محمد ضیف، گمان می‌کنند حادثه دست‌آورد سیاست‌های بهبود‌دهندۀ آن‌ها است که آمارشان را در فعالیتی که فکر می‌کنند نامش جهاد تبیین است، هر روز تکرار می‌کنند و اکنون انتظار دارند ملت به دستبوس آن‌ها مفتخر شود؟


سرمقاله
این ناقوس مرگ کیست
ایران تحت چه شرایطی می‌تواند پاسخی موثر و متناسب به ضربات اسرائیل بدهد؟
سیدعلی متولی امامی   

دولتی در نظم جدید صاحب قدرت و عزت خواهد بود که دقیقاً در همین لحظه، بازی را بشناسد و خوب بازی کند. سستی در شناخت صحنه، جریان‌های بازیگر در صحنه و تصمیم متناسب، می‌تواند دولت را از آینده جهان، بیرون بیندازد. اگرچه حاکمیت جمهوری اسلامی ایران با محوریت رهبر انقلاب متوجه چنین صحنه‌ایست و مرتب به آن تذکر داده است اما دولت جمهوری اسلامی و جریان‌های سیاسی حاضر در صحنه داخلی سیاست ایران، بازیگران ضعیف و محافظه‌کار این صحنه هستند و در عموم موارد مانع حرکت قدرتمند سیاست منطقه‌ای ایران می‌شوند.


سرمقاله
مشارکت ناامید
بدون تشکل‌یابی نیروهای مولد، نیروی انقلابیِ وفاداران جمهوری اسلامی به مصرف می‌رسد
محمدرضا هدایتی    سیدعلی کشفی   

فقدان گفتارهای سیاسی مؤثر و قدرتمند و کادر رهبری قابل‌اعتماد در این شرایط، می‌تواند سرنوشت متفاوتی برای این نیروها رقم بزند؛ سرنوشتی که یا نیروی ایجادشده را سرخورده‌تر می‌کند و فرومی‌نشاند یا آن را در جهاتی مغایر با منافع و قدرت ملی ایران به مصرف رساند. در این میان، شکل‌گیری تشکلی از نیروهای سیاسیِ مولّد که بتواند واجد گفتاری قدرتمند و امیدآفرین و کادر رهبری منسجم باشد، ضروری به نظر می‌رسد.


سرمقاله
خواب بامداد رحیل
میزان مشارکت دولت جمهوری اسلامی ایران در این جنگ چقدر است؟
علیرضا شفاه   

هرچه جنگ طولانی‌تر شود و هرچه این زمان طولانی بحرانی‌تر باشد، سازمان پشت جبهه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. وقتی عملیات‌های نظامی نمی‌توانند معنای سیاسی جنگ را پیش ببرند و پیروزی را در کوتاه‌مدت احراز کنند، دولت‌ها و سازمان سیاست داخلی کشورها و اراده‌های پشت جبهه اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند. اکنون باید پرسید آیا دولت جمهوری اسلامی ایران و دیگر نهادهای سازمان‌دهنده امکانات کشور، کارآمدی لازم برای ایجاد ارادۀ سیاسی متناسب با نبردی که پیش رو داریم را دارند؟


نقدنامه
در ورطهٔ سوفسطایی
شمارۀ دوم نقدنامه علوم انسانی - آبان 1402







سرمقاله
شطرنج خونین
سازمان درونی ایران چگونه برای جنگ بسیج خواهد شد؟
محمدحسین تسخیری   

سیل ادبیاتی که دستگاه اداره برای توضیح نامطلوبیت جنگ تولید کرده است، بیش از آنکه به قصد منفعل‌کردن سازمان نظامی جمهوری اسلامی باشد، به قصد منفعل‌کردن سازمان سیاسی آن بوده است. با تقلیل سیاست به اداره، سازمان نظامی می‌تواند مستقلاً بجنگد اما سازمان اداره از آنجا که خود را حافظ زندگی می‌داند، نه‌تنها آنگونه که از او انتظار می‌رود در جنگ مشارکت نمی‌کند بلکه پیوسته حضور سازمان نظامی در جنگ را نیز به تأمین امنیت، تقلیل می‌دهد تا تصویر واحد از جمهوری اسلامی، تصویری کارشناسی‌شده و عادی باشد.


 1             

موسسه علم و سیاست اشراق
شماره تماس : 77136607-021


عضویت در باشگاه مخاطبین

اینکه چیزها از نام و تصویر خود سوا می‌افتند، زندگی را پر از هیاهو کرده است و این هیاهو با این عهد مدرسه که «هر چیزی خودش است» و خیانت نمی‌ورزد، نمی‌خواند. مدرسه آرام است و این آرامش بخشی از عهد و ادعای مدرسه است. هیاهو در مدرسه به معنای ناتوانی مدرسه در نامگذاری چیزها است؛ به این معناست که چیزها می‌خواهند از آنچه هستند فرا بروند. آنجا که می‌توان دانست از هر چیز چه انتظاری می‌توان داشت، دعوا و هیاهویی نیست، نظم حاکم است و هر چیز بر جای خویش است. اما اگر هرچیز حقیقتاً بر جای خود بود و از آنچه هست تخطی نداشت، دیگر چه نیازی به مدرسه بود؟ اگر خیانتی ممکن نبود مدرسه می‌خواست چه چیزی را بر عهده بگیرد. اگر حقیقت نامی دارد، از آن روست که امکان ناراستی در جهان هست. نام چنانکه گفتیم خود عهد است و عهد نگه داشت است و نگه داشت آنجا معنا دارد که چیزها از جای خود خارج شوند.

(تمام حقوق متعلق به موسسه علم و سیاست اشراق است)