اطلاعیه !
فرم عضویت در باشگاه مخاطبان





گروه مطالعات علوم دقیقه
تاریخ تأسیس : خرداد 1397






اعضای گروه

علیرضا شفاه
مسئول گروه

دانشجوی دکتری فلسفه علم و فناوری

عضو شورای علمی موسسه علم و سیاست اشراق

مدیر مسئول فصلنامه علم و سیاست بابل

رئیس هیئت مدیره شرکت کیوان


محمد حسین تسخیری

دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه علم

سردبیر سایت علم و سیاست اشراق

دبیر ادبستان انشاء


امیر حسین صنایعی

دانشجوی دکتری فیزیک


سیده زهره مشعلچی

کارشناسی ارشد شیمی

معاون پژوهشی ادبستان انشاء


سید جواد زمانیان

کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک


محمدعارف حاجی محمدزاده

دانشجوی کارشناسی ریاضی و دوره فرعی فلسفه علم



درباره گروه

این حقیقت که دایرۀ تجربی‌بودن علم روز به روز وسیع‌تر می‌شود و مثلا در ریاضیات معاصر بیش از هر زمانی تلقی‌های تجربه‌گرایانه قوت گرفته‌اند و آن هم در حالی که بیش از پنجاه سال ریاضی‌دانان کوشیده بودند ریاضیات را از هرگونه امر غیرنظری، شهودگرایانه، روانی یا تجربی تخلیه کنند، حکایت از حقیقت ژرف و خطیری دارد که ابعاد آن هنوز ناشناخته مانده است.

تجربی‌بودن علوم، مرز میان علوم دقیقه و علوم انسانی را از میان می‌برد و تمام علوم را سیاسی می‌کند. آن هم به این دلیل ساده که اذعان به تجربی‌بودن علوم به معنای اذعان به محدودیت‌های اساسی در علم است؛ زیرا اگر علم برای دانستن راهی جز تجربه و شهود نداشته باشد، پس هیچ فرمولی برای تبیین حقیقت وجود نخواهد داشت، بلکه حقیقت همواره به شکل نامنتظره‌‌ای ما را به آزمون می‌کشد. این تجربی‌بودن، زبان ریاضیاتی علوم را به چالش می‌کشد و جنبه‌های ارگانیک و پویای علم را برجسته می‌کند. همۀ اینها در حالی است که علوم معاصر به رغم اذعان و تعهد به تجربی‌بودن و پیشینی‌نبودن هر یک از تخصص‌ها، هنوز جرات مواجهه با این حقیقت را نیافته‌اند که علوم از اساسا نامنتظره و تجربه‌گرایانه است. این تجربی‌بودن علوم، وضع علوم دقیقه و علوم انسانی را متحول می‌کند و در تلقی ما از فلسفه تاثیری ژرف می‌گذارد. انتظار انسان از علم و موقعیت انسانی که از محدودیت‌های اساسی علم آگاه است، به کلی منقلب می‌شود. این انقلاب نه تنها علوم انسانی و فلسفه را بغرنج و بارور می‌کند، بلکه علوم دقیقه را نیز قدرتمندتر خواهد کرد. اگر فلسفه همواره مدعی بوده که موضوعش حقیقت از آن جهتی است که پنهان می‌ماند، امروز می‌توانیم اعتراف کنیم که حقیقت هیچ جنبۀ متفاوتی ندارد که بگذارد انسان در پناه آن جنبۀ متفاوت، برای خود آشیانه‌ای بسازد و جنبۀ قاهر، ناآشنا یا پوشیدۀ آن را نادیده بگیرد. امروز می‌توان نشان داد که چگونه علوم دقیقه حتی عمیق‌ترین و دقیق‌ترین گزاره‌های خود را هم مدیون در نظر آوردن این جنبۀ پوشیده هستند. انسان چیزی جز دامنۀ آتشفشان برای ساختن خانه‌اش ندارد؛ بلکه مسئله علم - که تهدیدی برای معنا و موقعیت انسان در هستی است - در مسائل علم حاضر است و ظاهر می‌شود.

این درک از علم بیان این حقیقت است که چگونه علم باید در نهادمندی‌اش درک شود؛ یعنی در موقعیتی که برای انسان می‌سازد و البته صدق این گزاره مشروط به درک تازه‌ای است که ذیل درک ما از علم، نهادمندی و نظم اجتماعی پیش کشیده می‌شود و آن هم اینکه هر نهادی، پیگیری وضعی است که انسان با درک این حقیقت سترگ که علم محدود است، پیدا می‌کند.





از این گروه بخوانید :

گروه مطالعات علوم دقیقه
آیا بی‌مخاطره می‌توان چیزی آموخت؟
ریاضیات همچون یک موضع
اکنون علم بیش از هر چیز از صحنه خویش به دور افتاده است. علم از انسان جان می‌طلبد و جان از انسان علم، اما معلوم نیست کدامین جان بتواند بهای علم را پرداخت کند و کدامین علم بتواند خون‌بهای جانی باشد. جان کندن نام دیگر علم‌آموزی است ولی ما که علم را بی‌جان کندن می‌خواهیم، چگونه می‌توانیم جان کندن بیاموزیم؟



گروه مطالعات علوم دقیقه
آیا جوهر جسم همان بُعد آن است؟
نگاهی به مقالۀ گالیله و انقلاب علمی قرن هفدهم نوشته الکساندر کویره
اگر هندسه کارش محاسبه است و می‌­خواهد در این محاسبه، جهان ما را از آشفتگی نجات دهد و شکل و صورتی به آن بخشد به ناچار باید از تازگی، نیرومندی و شگفتی چیزها اندازه بگیرد. این حساب باید حسابی دربارۀ چیزهایی باشد که آن‌ها در تأثیر و تأثرشان جلوه‌­ای از خود را به نمایش می­‌گذارند.



گروه مطالعات علوم دقیقه
بیگانه بمان

آزمون تحریم‌ها ما را در برابر این پرسش قرار داده است که آیا جمهوری اسلامی از پس برپا ساختن ملت خود در ایران برآمده است که اکنون با شعار استقلال ملت‌ها در هر گوشه‌ی این منطقه پرچم مبارزه برافراشته است؟



گروه مطالعات علوم دقیقه
پارادوکسِ حقیقت و قدرت

اکنون هر روز بیشتر و بیشتر نهاد‌های علمی به نهادهایی حکومتی بدل می‌شوند و دولت هم یک مشتری بزرگ و هم بزرگترین سازمان‌دهی‌کننده‌ی نهادهای علمی است. البته که این سازمان‌دهی همواره شکل مستقیم ندارد اما هیچگاه حکومت‌ها تا این حد نهاد علم را برنامه‌ریزی نکرده‌اند. برنامه‌ریزی نهاد علم اختراعی تازه است و خوب است بدانیم تا چه حد دشوار و طاقت فرسا بوده زیرا همواره خود را در برابر این پارادوکس می‌دیده که علم را نمی‌توان سازمان‌دهی کرد زیرا حقیقت تنها تعهد علم است.




موسسه علم و سیاست اشراق
تهران خیابان شریعتی،بالاتر از طالقانی
خیابان بوشهر،پلاک21،واحد5
شماره تماس : 09355643099



عضویت در باشگاه مخاطبین

نزد آن­ها که دانایی را حق خود می‌دانند، پرسش از قیمت علم پرسشِ حسابگرانی محافظه‌کار است که نهایتاً حاضرند زندگی کنند به هر قیمتی. با این حال، آموختن به چه قیمتی؟ این سؤال حتی اگر از سرِ بی‌حالی و خستگی بر زبان آمده باشد در ما امید و هراسی زنده می‌کند، نکند این راه که رفتن دارد و بازگشتن نه، دست‌کم برای من، بی‌سرانجام و بی‌حاصل باشد. آن‌ که با خود چنین نجوایی نداشته باشد، نه قدر زندگی بلکه پیش از آن، قدر خود علم را ندانسته است، چرا که علم پیش از هر گزاره‌ی صادقی که درباره‌ی چیزی داشته باشد، مدعی زندگی انسان است؛ هر آنکه خود را وقف چیزی همچون علم نمی‌کند، شخصیتی بی‌قدر است.